John Paul II 1920-2005

W dniu 28 marca 2008 r. weszła w życie ustawa o Karcie Polaka (Dz. U. z 2007r., Nr 180, poz. 1280.), która określa uprawnienia posiadacza Karty Polaka, zasady jej przyznawania oraz właściwość i tryb postępowania organów w tych sprawach.

Karta Polaka może zostać przyzana osobie, która deklaruje przynależność do Narodu Polskiego i spełni łącznie następujące warunki:

1. wykaże, że co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo obydwoje pradziadków  było narodowości polskiej lub posiadało obywatelstwo polskie, albo przedstawi zaświadczenie organizacji polskiej lub polonijnej, działającej na terenie jednego z państw, o których mowa poniżej potwierdzające aktywne zaangażowanie w działalność na rzecz języka i kultury polskiej lub polskiej mniejszości narodowej przez okres co najmniej ostatnich 3 lat,

2. wykaże swój związek z polskością przez przynajmniej podstawową znajomość jezyka polskiego, który uważa za swój jezyk ojczysty oraz znajomość i kultywowanie polskich tardycji i zwyczajów. Jest to jeden z podstawowych warunków przyznania Karty Polaka. Oceny znajomości jezyka polskeigo oraz kultywowania polskich tardycji i zwyczajów dokonuje konsul w trakcie rozmowy z wnioskodawcą,

3. w obecności Konsula RP lub upoważnionego pracownika organizacji, o której mowa w art 15 ust. 1, złoży pisemną deklarację przynależnosci do Narodu Polskiego.

Karta Polaka może być przyznana wyłącznie osobie posiadającej w dniu złożenia wniosku  o wydanie Karty Polaka obywatelstwo: Republiki Armenii, Republiki Azerbejdżańskiej, Republiki Białoruś, Republiki Estońskiej, Gruzji, Republiki Kazachstanu, Republiki Kirgiskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Mołdowy, Federacji Rosyjskiej, Republiki Tadżykistanu, Turkmenistanu, Ukrainy lub Republiki Uzbekistanu. Karta Polaka może być także przyznana osobie będącej obywatelem jednego z państw, o których mowa powyżej,  której polskie pochodzenie zostało prawomocnie stwierdzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 9 listopada 2000 r.o repatriacji (Dz.U. z 2004r. Nr 53, poz.532, z 2005r. Nr 94, poz. 788, z 2006r. Nr 249, poz. 1828 oraz z 2007 r. Nr 120, poz.818).

Karta Polaka może być przyznana wyłącznie osobie nie posiadającej obywatelstwa polskiego albo zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Karta Polaka nie jest dokumentem stwierdzającym tożsamość osoby w niej wymienionej,  służy jedynie potwierdzeniu przynależności do Narodu Polskiego.

Postępowanie w sprawie uzyskania Karty Polaka

Kartę przyznaje konsul polski właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o Kartę Polaka, w drodze decyzji administracyjnej. Wniosek o Kartę Polaka należy złożyć na piśmie i w obecności konsula potwierdzić podstawową znajomość języka polskiego oraz znajomość i kultywowanie polskich tradycji i zwyczajów. Czynności wykonywane przez konsula w związku ze złożeniem przez wnioskodawcę wniosku i wydanie decyzji o przyznaniu Karty Polaka są wolne od opłat konsularnych.

Wniosek o przyznanie Karty Polaka musi zostać wypełniony z dołożeniem należytej starannosci. Pola w poszczególnych rubrykach należy wypełnić czytelnie pismem drukowanym, w języku polskim. Do wniosku trzeba dołączyć kopię ważnego dokumentu, potwierdzającego tożsamość i obywatelstwo oraz dokumenty i inne dowody potwierdzające spełnianie warunków, o których mowa w art.2 ust.1 i  2  powoływanej ustawy.

Dokumentami i dowodami takimi mogą być np: polskie dokumenty tożsamości; akty stanu cywilnego lub ich odpisy; metryki chrztu; świadectwa szkolne; dokumenty potwierdzające związek z polskością, dokumenty, potwierdzające odbycie służby wojskowej w polskich formacjach wojskowych; dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia, zawierające wpis informujący o polskim pochodzeniu; dokumenty o rehabilitacji osoby deportowanej, zawierające wpis o polskim pochodzeniu tej osoby; zagraniczne dowody tożsamości zawierające informacje na temat polskiej narodowości ich posiadacza; zaświadczenie organizacji polskiej lub polonijnej, potwierdzające aktywne zaangażowanie w działalność na rzecz języka i kultury polskiej lub polskiej mniejszości narodowej; prawomocna decyzja o polskim pochodzeniu, wydana zgodnie z przepisami ustawy o repatriacji.

W przypadku małoletniego przyznaje się Kartę Polaka na wniosek rodziców, gdy oboje rodzice mają Kartę Polaka lub ma ją jedno z rodziców i drugie w obecności polskiego konsula wyraża zgodę na wydanie dziecku Karty Polaka, chyba, że drugiemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska. Karta Polaka jest ważna przez 10 lat od daty jej przyznania. Najpóźniej trzy miesiące przed terminem upływu ważności Karty Polaka trzeba wystąpić o jej przedłużenie o kolejne 10 lat. Karta Polaka traci także ważność w przypadku, gdy jej posiadacz uzyska obywatelstwo polskie lub osiedli się na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Konsul wydaje decyzję o odmowie przyznania Karty Polaka w przypadku, gdy:

1. Wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w art.2, z zastrzeżeniem art.13 ust.6;

2. W postępowaniu o przyznanie Karty Polaka wnioskodawca złożył wniosek lub dołączył do niego dokumenty, zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje, jak również, gdy zeznał nieprawdę lub zataił prawdę, albo w celu użycia, jako autentycznego, podrobił lub przerobił dokument albo takiego dokumentu jako autentycznego użył;

3. Wnioskodawca repatriował się z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, na podstawie umów repatriacyjnych, zawartych w latach 1944-1957 przez Rzecząpospolitą Polską lub przez Polską Rzeczpospolitą Ludową z Białoruską Socjalistyczną Republika Radziecką, Ukraińską Socjalistyczną Republiką Radziecką, Litewską Socjalistyczną Republika Radziecką i Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich, do jednego z państw, będących stroną tych umów;

4. Wnioskodawca nabył obywatelstwo polskie albo uzyskał zezwolenie na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

5. Przemawiają za tym względy obronności, bezpieczeństwa albo ochrony porządku publicznego Rzeczypospolitej Polskiej;

6. Wnioskodawca działa lub działał na szkodę podstawowych interesów Rzeczypospolitej Polskiej.

Uprawnienia posiadacza Karty Polaka

1. Zwolnienie z opłaty za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku o wydanie wizy pobytowej krajowej lub o refundację tej opłaty. Wiza taka nie będzie uprawniała do wjazdu na terytorium innych państw niż Polska. Skutkiem złamania tej reguły będzie zakaz wjazdu.

2. Zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę;

3. Podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na takich samych zasadach jak obywatele polscy;

4. Podejmowania i odbywania studiów doktoranckich oraz innych form kształcenia, a także uczestnictwa w badaniach naukowych i pracach rozwojowych;

5. Korzystania z form kształcenia na zasadach określonych  w ustawie z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. 2004r. Nr 256, poz.2572, (z późniejsza zmianą 5);

6. Korzystania w Polsce w stanach nagłych z bezpłatnej opieki zdrowotnej na takich samych zasadach jak obywatele polscy;

7. Korzystania z 37-procentowej ulgi na przejazdy koleją na terenie Polski;

8.Bezpłatnego zwiedzania muzeów państwowych w Polsce;

9. Ubiegania się w pierwszej kolejności o środki finansowe z budżetu państwa polskiego lub z budżetu samorządów gmin w Polsce, przeznaczone na wspieranie Polaków za granicą.

UWAGA: Otrzymanie Karty Polaka nie oznacza przyznania obywatelstwa polskiego, przyznania prawa do osiedlenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani prawa przekraczania bez wizy granic Rzeczypospolitej Polskiej.